เชื่อว่า ถ้าคุณเป็นคนที่ใช้อินเทอร์เน็ตมาพอสมควร คุณน่าจะเคยผ่านตากับเว็บไซต์ที่มีชื่อว่า Wikipedia หรือวิกิพีเดีย[citation needed] และเชื่อว่าหลายๆ คน ก็เคยเข้าไปหาหรือใช้ข้อมูลจากเว็บไซต์นี้มาบ้างแล้ว[citation needed] แต่ว่า จริงๆ แล้ว คุณรู้จักวิกิพีเดียมากแค่ไหน?
คุณก็เขียนวิกิพีเดียได้?
ถ้าคุณเคยเข้าไปหน้าเว็บไซต์ของวิกิพีเดีย คุณจะเห็นคำว่า [edit] หรือ [แก้ไข] อยู่เหนือหน้าและในแต่ละหัวข้อ (ยกเว้นบังเอิญว่าหน้านั้นถูกป้องกันไว้) นั่นคือถ้าคุณกดเข้าไปแล้ว คุณก็จะเข้าไปสู่หน้าแก้ไข และคุณก็สามารถแก้ไขข้อมูลที่ผิด หรือเพิ่มเติมข้อมูลลงไปได้เลย สิ่งที่คุณแก้ไข จะปรากฏบนหน้าเว็บทันที[citation needed]
จริงเหรอ?
จริงครับ
วิกิพีเดียมีหลายภาษา?
ปัจจุบันวิกิพีเดียมีแล้ว 253 ภาษา[citation needed] ซึ่งแต่ละภาษาก็จะเขียนขึ้นโดยอาสาสมัครในวิกิพีเดียภาษานั้นๆ ดังนั้นหัวข้อเรื่องเดียวกันในแต่ละภาษา ก็ไม่จำเป็นต้องมีเนื้อหาเหมือนกันทุกกระเบียดนิ้ว ถึงตอนนี้ ทุกภาษามีบทความรวมกันมากกว่าสิบล้านบทความ ในจำนวนนี้ มากกว่าสองล้านอยู่ในวิกิพีเดียภาษาอังกฤษ คุณสามารถดูเนื้อหาในภาษาอื่นๆ ได้ จากแถบด้านซ้ายของแต่ละหน้า
คุณสามารถเอาเนื้อหาในวิกิพีเดียไปเผยแพร่ได้?
วิกิพีเดียใช้สัญญาอนุญาต (ไลเซนส์) แบบ GFDL (GNU Free Documentation License)[citation needed] สรุปง่ายๆ ว่า คุณสามารถเอาเนื้อหาวิกิพีเดียไปใช้อย่างไรก็ได้ (อ่าน แปะไว้บนเว็บไซต์ แจกเพื่อน พิมพ์ขาย) โดยที่คนอื่นจะใช้งานของคุณได้ในข้อกำหนดเดียวกัน รวมถึงงานดัดแปลงจากงานนี้ ต้องอยู่ในไลเซนส์เดียวกัน (มีข้อกำหนดในรายละเอียดอื่นอยู่บ้าง เช่น ถ้าเกิดคุณจะพรินต์งานนี้ออกมา คุณต้องมีข้อความระบุไลเซนส์ และต้องพรินต์ข้อความเต็มของไลเซนส์แนบไปด้วย ซึ่งก็ยาวพอสมควร)
วิกิพีเดียเอาไปใช้อ้างอิงไม่ได้?
เป็นความจริงที่ว่า วิกิพีเดียยังขาดความน่าเชื่อถือทางวิชาการ โดยอาจารย์ (มหาวิทยาลัย) หลายคนไม่แนะนำ หรือห้ามใช้การอ้างถึง (cite) วิกิพีเดีย ทั้งนี้ก็ต้องพึงระลึกไว้เสมอว่า ไม่ใช่ทุกเว็บไซต์บนอินเทอร์เน็ตที่น่าเชื่อถืออยู่แล้ว (หรือแม้แต่หนังสือเองก็ตาม) เพราะการสร้างเว็บไซต์ขึ้นมานั้น ไม่ใช่เรื่องยากเลย[citation needed]
แล้วจะใช้ยังไงดี?
จากตรงนี้ไป เป็นความเห็นและประสบการณ์ของผมเองนะครับ ผมเองเคยใช้วิกิพีเดีย (ภาษาอังกฤษ) ครั้งแรกตั้งแต่ประมาณปลายปี 2003[citation needed] ตอนนั้นก็ค้นจากกูเกิลเข้าไปเจอธรรมดาๆ เหมือนคนส่วนใหญ่นี่ละครับ ตอนนั้นก็ยังไม่เข้าใจลักษณะของวิกิพีเดียเลย ก็คิดว่าเหมือนเว็บไซต์ทั่วๆ ไปนี่แหละ ก็นำข้อมูลมาใช้ปกติ หลังจากเข้าไปใช้ข้อมูลบ่อยขึ้น (ทั้งเวลาต้องการข้อมูล และเวลาไม่มีอะไรทำเลยเข้าไปอ่านเล่น แล้วมันโยงไปเรื่อยๆ) ก็เริ่มเข้าใจลักษณะของเนื้อหาในวิกิพีเดียมากขึ้น จนถึงเริ่มทำการแก้ไขในวิกิพีเดียด้วย ซึ่งพอได้เข้าไปร่วมแก้ไข เริ่มจากวิกิพีเดียภาษาอังกฤษ (ไม่มากนัก ส่วนหนึ่งเป็นเรื่อง discussion) จนมาถึงเข้ามาแก้ไขในวิกิพีเดียไทย (ที่ตอนแรกไม่ได้สนใจ เพราะไม่มีเนื้อหาน่าสนใจมากนัก) พอได้เข้าไปอยู่ข้างในชุมชนวิกิพีเดียเอง ก็ยิ่งเห็นและเข้าใจระบบ รวมถึงปัญหามากขึ้น[citation needed]
ปัญหาหลักๆ ของวิกิพีเดีย ก็น่าจะเป็นอย่างที่หลายคนคงเดาๆ ได้ คือการที่วิกิพีเดียเปิดให้ใครเข้าไปเขียนก็ได้ ดังนั้นก็ไม่มีอะไรยืนยันแน่นอนว่า ข้อมูลนั้นถูกต้องเสมอ โดยทั่วไประบบของเรื่องนี้คือ การที่มีผู้แก้ไขจำนวนมาก ทำให้เกิดการตรวจสอบจากผู้แก้ไขคนอื่นๆ แต่แน่นอนว่า มันก็มีโอกาสที่จะหลุดผ่านไป โดยเฉพาะเนื้อหาที่ไม่มีคนเข้าไปดูมากนัก ซึ่งปัญหาอีกข้อหนึ่งก็คือ ในเรื่องที่เป็นประเด็นเด่น ก็จะมีคนสนใจมาก ก็จะมีเนื้อหา รวมถึงการโต้เพียงมากกว่า ในขณะที่บางบทความ ก็จะมีคนเขียนอยู่ไม่มากนัก โดยเฉพาะบทความวิชาการที่อาศัยความรู้ระดับหนึ่ง[citation needed] (เป็นเรื่องปกติที่หลายคนจะบอกว่า วิกิพีเดียมีไว้หาข้อมูลดารามากกว่าวิทยาศาสตร์ มันก็ช่วยไม่ได้ที่คนมีเวลาว่างมาเขียนวิกิพีเดีย จะสนใจเรื่องดารามากกว่าวิทยาศาสตร์นะครับ)
ตัวหลักการของวิกิพีเดียนั้น บอกให้ผู้เขียน ใส่อ้างอิงกับข้อมูลที่ใส่ไป แต่ว่าสิ่งที่เกิดขึ้นคือ ไม่ใช่ทุกข้อมูลที่มีคนใส่อ้างอิง (แน่ล่ะครับ เขียนเข้าไปเฉยๆ ตามสิ่งที่ตัวเองรู้และจำได้ มันง่ายกว่าพยายามใส่อ้างอิงเข้าไปด้วยแน่นอน) ตามความคิดผม ข้อมูลในวิกิพีเดีย จำนวนมากไม่ได้ผิด แต่ไม่มีอ้างอิงมายืนยันว่ามันถูก งงมั้ยครับ อย่างเวลาเราคุยกันในเว็บบอร์ด เวลาเราถามความรู้ ก็จะมีคนบางคนที่เข้ามาตอบ ซึ่งความรู้ที่ให้มานั้น ส่วนใหญ่ก็ถูกต้อง แต่ก็เป็นข้อมูลที่ ใครก็เข้ามาเขียนได้โดยง่าย ดังนั้นความน่าเชื่อถือก็ต่ำกว่า เมื่อเทียบกับหนังสือตีพิมพ์ ที่เรารู้ว่าใครเขียน และผ่านสำนักพิมพ์ซึ่งก็ต้องตรวจสอบเพื่อรักษาชื่อเสียง วิกิพีเดียก็คล้ายๆ กัน (แน่นอนว่าก็ไม่ใช่หนังสือทุกเล่มจะน่าเชื่อถือ แต่เพราะว่าการตีพิมพ์หนังสือนั้นยากกว่าเล็กน้อย – อย่างน้อยก็ต้องมีทุนระดับหนึ่ง – และเรารู้ว่าใครเป็นคนเขียน ใครเป็นคนพิมพ์ ทำให้มีการสั่งสมความน่าเชื่อถือกันได้มากกว่า)[citation needed]
โดยส่วนตัวผมเอง ก็ยังคงใช้วิกิพีเดียเยอะครับ แม้ว่าจะมีปัญหาอย่างที่กล่าวมา เหตุผลหลักคือ มันง่ายครับ[citation needed] และก็มีข้อมูลที่ลึกระดับหนึ่ง ถึงจะไม่น่าเชื่อถือมากนัก (แต่หลายบทความก็ทำได้ดีนะครับ มีการอ้างอิงที่ดีมากๆ[citation needed] โดยเฉพาะหลายบทความในกลุ่ม Featured Article แต่ก็ไม่ใช่ทั้งหมดอยู่ดี) แต่ก็นับว่าใช้ได้ สำหรับการใช้งานโดยส่วนตัว ที่ไม่ได้ต้องการความน่าเชื่อถือมาก เช่น เราได้ยินคนพูดถึงโปรแกรมคอมพิวเตอร์ชื่อ Thunderbird แล้วเราอยากรู้ว่ามันคืออะไร มีความเป็นมายังไง เราก็เข้าไปดูในวิกิพีเดีย มันก็รวดเร็วและตอบสนองความต้องการของเราได้ หรือกับข้อมูลพื้นฐานที่มีโอกาสผิดพลาดได้น้อย เช่น อยากรู้ว่าประเทศฟินแลนด์แบ่งการปกครองออกเป็นกี่จังหวัด ใช้วิกิพีเดียซึ่งเราคุ้นชินกับอินเตอร์เฟซก็ง่ายกว่าการไปหาในเว็บไซต์อื่น
นอกจากนี้ ผมยังใช้วิกิพีเดียสำหรับการหาข้อมูลเบื้องต้น เพื่อเอาไปค้นต่อ อย่างเช่น เราสามารถเข้าไปยังอ้างอิงที่ลิสต์ไว้ในวิกิพีเดีย (ในกรณีที่เป็นเว็บไซต์) ก็ทำให้สะดวกขึ้น กว่าการค้นจากคีย์เวิร์ดในกูเกิล ที่บางทีก็ได้อะไรที่เราไม่ต้องการ หรืออ่านในวิกิพีเดียว่า หัวข้อที่เราต้องการรู้ เกี่ยวกับอะไรบ้าง เพราะส่วนมากวิกิพีเดียก็จะมีเนื้อหาที่ค่อนข้างครอบคลุมกว้างขวาง (ส่วนใหญ่จะกว้างกว่า Encarta ที่ผมใช้จนผมยอมแพ้ หันไปหาวิกิพีเดียก่อนเอนคาร์ตาอยู่บ่อยๆ) จากนั้นเราก็สามารถเอาไปค้นหาในกูเกิลต่อได้ เพื่อหาเว็บไซต์อื่น (ที่อาจจะน่าเชื่อถือกว่า เช่น เว็บไซต์ข่าวนานาชาติ เว็บไซต์วิชาการต่างๆ) อันนี้ก็เป็นวิธีที่ผมเคยใช้เองตอนที่ต้องการข้อมูลไปทำรายงานสมัยม.ปลายครับ
อีกเรื่องหนึ่งที่อยากจะเขียนถึงก่อนจะจบ (เสียที) ก็คือ เวลาอ้างอิงถึงวิกิพีเดีย (หรืออันที่จริง อ้างถึงแหล่งข้อมูลทุกอย่างบนอินเทอร์เน็ต) ควรจะต้องอ้างอิงวันที่ที่เราเข้าไปอ่านด้วย (จริงๆ อันนี้เป็นมาตรฐานในการเขียนบรรณานุกรมของแหล่งข้อมูลออนไลน์อยู่แล้ว) เพราะว่าวิกิพีเดีย และเว็บไซต์ทุกแห่ง มีการแก้ไขเปลี่ยนแปลงได้ตลอด[citation needed] (อย่างวิกิพีเดียนั้น เปลี่ยนแปลงได้ทันทีที่คุณต้องการ)
ก็ เขียนมายืดยาว ก็อยากจะเผยแพร่ลักษณะของวิกิพีเดียให้รู้จักกัน จะได้เข้าใจและรู้ข้อจำกัดในการใช้ (หรือกล้าใช้มากกว่าเดิม สำหรับคนที่เดิมไม่กล้าใช้) เพราะในปัจจุบัน แหล่งข้อมูลอินเทอร์เน็ตถูกใช้อย่างกว้างขวาง หลายครั้งเห็นเพื่อนนักเรียนคนอื่นๆ เอาข้อมูลไปใช้แบบไม่ค่อยระวังนัก (ผมคุ้นเคยกับวิกิพีเดียจนถึงกับจำได้ว่า ข้อมูลที่อยู่ในสไลด์โชว์รายงานของเพื่อน มาจากวิกิพีเดียแน่นอน) ที่เขียนมาส่วนใหญ่ก็มาจากประสบการณ์ ที่เคยได้อ่าน และเคยได้ใช้ บางอย่างก็อาจจะผิดพลาดหรือไม่ตรงตามระเบียบวิธีทางวิชาการผมก็ไม่ทราบได้ (บอกแล้วไงครับ ข้อมูลบนอินเทอร์เน็ต ใครจะเขียนก็ได้ เวลาจะใช้ก็ต้องระวังนิดนึง)[citation needed]
หมายเหตุ ป้ายด้านบนกับ [citation needed] ไม่ได้เกี่ยวอะไรกับบทความ สามารถข้ามไปได้เลย
from xkcd.com. licensed under creative commons by-nc 2.5.
โพสต์โดย Chayanin 
